Giriş
Baş derisiniň damar toplumy, şeýle hem kebelek iňňesi diýlip atlandyrylýar, wenalara girmek üçin giňden ulanylýan lukmançylyk enjamydyr. Ol gysga möhletli damardan (IV) infuziýa, gan almak ýa-da derman bermek üçin niýetlenendir. Ol baş derisiniň damar toplumy diýlip atlandyrylsa-da, diňe baş derisinde däl, eýsem bedeniň dürli damarlarynda hem ulanylyp bilner.
Çagalarda we täze doglan çagalarda köp ulanylýan bolsa-da, kelle damarlarynyň toplumy ulularda hem ulanylýar, esasanam periferik damarlara ýetmek kyn bolanda. Ulular üçin kelle damarlarynyň ölçeglerini düşünmek, näsagyň rahatlygyny, howpsuzlygyny we netijeli damar terapiýasyny üpjün etmek üçin örän möhümdir.
Baş derisiniň damar toplumy näme?
Baş derisiniň damar toplumy çeýe plastik ganatlara berkidilen inçe polatdan ýasalan iňňeden we damardan guýulýan turba ýa-da şpris bilen birikdirilýän açyk turbadan ybarat. Ganatlar saglygy goraýyş işgäriniň iňňäni has gowy gözegçilik we durnuklylyk bilen tutup, girizmegine mümkinçilik berýär.
Her bir kelle damar toplumy iňňäniň diametrini we akym tizligini kesgitleýän ölçeg ölçegine görä reňk bilen kodlanýar. Kiçi ölçeg sanlary iňňäniň uly diametrlerini görkezýär, bu bolsa infuziýa üçin ýokary akym tizligini üpjün edýär.
Näme üçin ulularda baş derisiniň damar toplumyny ulanmaly?
Periferik damar kateterleri ulularda has köp duş gelýän bolsa-da, kelle damar toplumlary aşakdaky ýagdaýlarda ulanylýar:
Damarlar ejiz, kiçi ýa-da tapylmagy kyn
Näsaga gysga möhletli damardan infuziýa ýa-da gan ýygnamak gerek bolýar
Standart damardan girizilen kanüller bilen näsag rahatsyzlyk duýýar
Wenipunktura minimal trawma bilen ýerine ýetirilmelidir
Şeýle ýagdaýlarda, ulular üçin kelle damary toplumy has ýumşak we has takyk warianty hödürleýär.
Uly ýaşlylar üçin kelle damarlarynyň ölçegleri
A-nyň ululygybaşyň damar toplumyölçegde (G) ölçenýär. Ölçeg nomeri iňňäniň daşky diametrini görkezýär - ölçeg nomeri näçe ýokary bolsa, iňňe şonça kiçi.
Ulular üçin umumy kelle damarlarynyň ölçegleriniň gysgaça syny:
| Ölçeg ölçegi | Reňk kody | Daşky diametri (mm) | Umumy ulanylyş |
| 18G | Ýaşyl | 1.20 mm | Çalt suwuklyk guýulmasy, gan guýulmasy |
| 20G | Sary | 0.90 mm | Umumy damardan infuziýa, derman |
| 21G | Ýaşyl | 0.80 mm | Gan almak, yzygiderli infuziýalar |
| 22G | Gara | 0.70 mm | Kiçi ýa-da ejiz damarlary bolan näsaglar |
| 23G | Gök | 0.60 mm | Çagalar, geriatrik ýa-da kyn damarlar |
| 24G | Gyrmyzy | 0,55 mm | Gaty kiçi ýa-da ýüzleý damarlar |
Uly ýaşlylar üçin maslahat berilýän kelle damarlarynyň ölçegleri
Uly ýaşly hassalar üçin kelle derisiniň wena toplumyny saýlanda, akym tizligini, rahatlygyny we wenanyň ýagdaýyny deňagramlaşdyrmak möhümdir.
Umumy infuziýa üçin: 21G ýa-da 22G
Bu ulular üçin iň köp ulanylýan ölçegler bolup, akym tizligi bilen rahatlygyň arasynda gowy deňagramlylygy üpjün edýär.
Gan ýygnamak üçin: 21G
21 ölçegli kelle damar toplumy wenipunktura üçin giňden ulanylýar, sebäbi ol wenanyň daralmagyna sebäp bolmazdan netijeli gan akymyny üpjün edýär.
Çalt infuziýa ýa-da transfuzion üçin: 18G ýa-da 20G
Gyssagly ýagdaýlarda ýa-da hirurgiki ýagdaýlarda köp mukdarda suwuklyk çalt berilmeli bolanda, has uly ölçeg (kiçi san) has gowy hasaplanýar.
Näzik damarlar üçin: 23G ýa-da 24G
Gartaşan ýa-da suwsuzlanan näsaglarda köplenç inçe damarlar bolýar, olara rahatsyzlygy azaltmak we damar zeperlenmesini azaltmak üçin inçe iňňe gerek bolup biler.
Baş derisi damarlary üçin dogry toplumy nädip saýlamaly
Baş derisiniň wenalarynyň dogry ölçegini saýlamak birnäçe kliniki we hassalar bilen baglanyşykly faktorlara baglydyr:
1. Ulanyş maksady
Baş derisiniň damar toplumynyň infuziýa terapiýasy, gan nusgasyny almak ýa-da gysga möhletli derman bermek üçin ulanyljakdygyny anyklaň. Uzak möhletli infuziýalar üçin biraz uly ölçeg (meselem, 21G) peýdaly bolup biler.
2. Wenanyň ýagdaýy
Damarlaryň ululygyny, görünýänligini we ejizligini bahalaň. Kiçi, inçe damarlar has ýokary ölçeg talap edýär (meselem, 23G–24G), uly, sagdyn damarlar bolsa 18G–20G-a çydap bilýär.
3. Akym tizliginiň talaplary
Ýokary akym tizligi has uly diametrleri talap edýär. Mysal üçin, çalt damardan suwlandyrma wagtynda, 20G kelle damar toplumy 23G bilen deňeşdirilende has çalt akym hödürleýär.
4. Näsagyň rahatlygy
Rahatlyk örän möhümdir, esasanam ýygy-ýygydan iňňe salynmagy talap edýän näsaglar üçin. Inçe iňňe (ýokary ölçegli) ulanmak agyryny we howsala düşmegi azaldyp biler.
Baş deri damarlary üçin toplumlary ulanmagyň artykmaçlyklary
Goýmak wagtynda has gowy gözegçilik we durnuklylyk
Çeýe ganatlar sebäpli damar trawmasynyň azalmagy
Iňňäniň ýerinden çykmagynyň töwekgelçiliginiň pesligi
Gysga möhletli infuziýalar ýa-da gan almak üçin ideal
Kiçi ýa-da ejiz damarlary bolan näsaglar üçin has az rahatsyzlyk
Şu artykmaçlyklar sebäpli, kelle derisiniň wena toplumlary hassahanalarda, klinikalarda we laboratoriýalarda ygtybarly saýlaw bolmagynda galýar.
Baş deri damarlary üçin toplumlary ulananda howpsuzlyk çäreleri
Enjam ýönekeý bolsa-da, saglygy goraýyş işgärleri infeksiýa gözegçiligi we howpsuzlyk çärelerini degişli derejede ýerine ýetirmelidirler:
1. Hemişe steril, bir gezek ulanylýan kelle damarlaryny ulanyň.
2. Ulanmazdan öň gaplamanyň bitewüligini barlaň.
3. Iňňäni gaýtadan ulanmakdan ýa-da egmekden gaça duruň.
4. Ulanylan enjamy derrew ýiti gapda taşlaň.
5. Damaryň zeperlenmeginiň ýa-da infiltrasiýanyň öňüni almak üçin degişli ölçeg ölçegini saýlaň.
6. Infuzion ýeri gyzarmagy, şişmegi ýa-da agyryny barlap görüň.
Bu ädimleri ýerine ýetirmek flebit, infeksiýa ýa-da ekstrawazasiýa ýaly gaýraüzülmeleri azaltmaga kömek edýär.
Bir gezek ulanylýan we gaýtadan ulanylýan kelle deri damarlary toplumy
Häzirki zaman kelle damarlarynyň toplumlarynyň köpüsi bir gezek ulanylýan bolup, sterilligi saklamak we infeksiýa töwekgelçiligini azaltmak üçin bir gezek ulanmak üçin niýetlenendir. Gaýtadan ulanylýan toplumlar häzirki wagtda kliniki şertlerde infeksiýa gözegçiliginiň has berk düzgünleri sebäpli seýrek ulanylýar.
Bir gezek ulanylýan baş damarlary toplumyşeýle hem iňňäniň howpsuzlygyny ýokarlandyrmak we iňňäniň tötänleýin zeperlenmelerini azaltmak üçin el bilen çekilýän ýa-da awtomatiki çekilýän dizaýnlarda gelýär.
Netije
Howpsuz we netijeli damardan damdyrylýan terapiýa üçin ululykdaky näsaglar üçin dogry kelle damarynyň ölçegini saýlamak örän möhümdir.
Umuman, 21G–22G toplumlary ulular üçin köp amallar üçin amatlydyr, 18G–20G bolsa çalt infuziýalar üçin, 23G–24G bolsa ejiz damarlar üçin ulanylýar.
Saglygy goraýyş işgärleri ölçeg ölçegleriniň ululygyny, wenanyň ýagdaýyny we ulanylyşynyň maksatly ulanylyşyny düşünip, hassalaryň rahatlygyny we kliniki netijeleri optimizirläp bilerler.
Baş derisiniň damarlarynyň dogry saýlanan toplumy diňe bir ygtybarly wena girişini üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem infuziýa terapiýasynyň umumy howpsuzlygyny we hilini hem ýokarlandyrýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 4-nji noýabry