Merkezi wena kateteri: möhüm gollanma

A Merkezi wena kateteri (CVC)merkezi wena liniýasy hökmünde hem tanalýan bu turba ýürege alyp barýan uly wenanyň içine goýlan çeýe turbadyr. Bulukmançylyk enjamydermanlary, suwuklyklary we iýmit maddalaryny gönüden-göni gana ibermekde, şeýle hem dürli saglyk parametrlerini gözegçilikde saklamakda möhüm rol oýnaýar. Merkezi wena kateterleri agyr keselleri bolan näsaglary, çylşyrymly bejergi alýanlary ýa-da uzak möhletli damardan geçirilýän bejergilere mätäç bolan adamlary bejermek üçin örän möhümdir. Bu makalada biz merkezi wena kateterleriniň maksadyny, dürli görnüşlerini, olary goýmak bilen baglanyşykly prosedurany we mümkin bolan gaýraüzülmeleri öwreneris.

Merkezi wena kateterleriniň maksady

Merkezi wena kateterleri dürli lukmançylyk sebäpleri üçin ulanylýar, şol sanda:

Derman serişdelerini bermek:Käbir dermanlar, mysal üçin, himioterapiýa dermanlary ýa-da antibiotikler periferik wenalar üçin gaty güýçli bolup biler. CVC bu dermanlaryň gönüden-göni uly wena howpsuz geçirilmegine mümkinçilik berýär we wenanyň gyjyndyrma howpuny azaldýar.

Uzak möhletli damardan ulanylýan terapiýa:Antibiotikler, agyryny dolandyrmak ýa-da iýmitlenmek (doly parenteral iýmitlenmek ýaly) ýaly uzak wagtlap damardan (IV) terapiýa talap edýän näsaglar durnukly we ygtybarly elýeterliligi üpjün edýän merkezi wena liniýasyndan peýdalanýarlar.

Suwuklyk we gan önümlerini bermek:Gyssagly ýagdaýlarda ýa-da intensiw bejergi ýagdaýlarynda, CVC suwuklyklaryň, gan önümleriniň ýa-da plazmanyň çalt berilmegine mümkinçilik berýär, bu bolsa agyr ýagdaýlarda jany halas edip biler.

Gan nusgasyny almak we gözegçilik etmek:Merkezi wena kateterleri iňňeleri gaýtalap urmazdan, gan nusgalaryny ýygy-ýygydan almaga mümkinçilik berýär. Şeýle hem, olar merkezi wena basyşyny gözegçilikde saklamak we hassanyň ýürek-damar ýagdaýy barada maglumat bermek üçin peýdalydyr.

Dializ ýa-da aferez:Böwrek ýetmezçiligi bolan ýa-da aferez gerek bolan näsaglarda dializ bejergisi üçin gan aýlanyşygyna ýetmek üçin ýörite görnüşli CVC ulanylyp bilner.

 

GörnüşleriMerkezi wena kateterleri

Merkezi wena kateterleriniň birnäçe görnüşi bar, olaryň her biri belli maksatlar we möhletler üçin niýetlenendir:

PICC liniýasy (Periferiki ýerleşdirilen merkezi kateter):

PICC liniýasy goldaky damardan, adatça bazil ýa-da baş damaryndan goýulýan we ýüregiň golaýyndaky merkezi damara birikdirilýän uzyn, inçe kateterdir. Ol adatça hepdelerden aýlara çenli dowam edýän orta we uzak möhletli bejergiler üçin ulanylýar.
PICC çyzyklaryny goýmak we aýyrmak deňeşdirme boýunça aňsat, bu bolsa olary hirurgiki taýdan goýmagy talap etmeýän uzak möhletli bejergiler üçin iň gowy saýlawa öwürýär.

Tunelsiz kateterler:

Bular boýnuň (içki boýnuk), döşüň (subklawian) ýa-da çasygyň (femur) uly damaryna gönüden-göni goýulýar we adatça gysga möhletli maksatlar üçin, adatça reanimasiýada ýa-da gyssagly ýagdaýlarda ulanylýar.
Tunnelsiz CVC-ler infeksiýa howpunyň ýokary bolmagy sebäpli uzak möhletli ulanmak üçin amatly däl we adatça hassanyň ýagdaýy durnuklaşandan soň aýrylýar.
Tunnel kateterleri:

Tunnel kateterleri merkezi damara goýulýar, ýöne deridäki giriş nokadyna ýetmezden öň deriasty tunnel arkaly geçirilýär. Tunnel infeksiýanyň töwekgelçiligini azaltmaga kömek edýär we olary uzak wagtlap ulanmaga, mysal üçin, ýygy-ýygydan gan almagy ýa-da dowamly himioterapiýa talap edýän näsaglarda ulanmaga ýaramly edýär.
Bu kateterlerde köplenç dokumalaryň ösüşini höweslendirýän we kateteri ýerinde berkidýän manjet bolýar.

Implantasiýa edilen portlar (Port-a-Cath):

Implantirlenen port deriniň aşagyna, adatça döşde ýerleşdirilýän kiçi, tegelek enjamdyr. Kateter portdan merkezi damara geçýär. Portlar himioterapiýa ýaly uzak möhletli aralyk bejergiler üçin ulanylýar, sebäbi olar doly deriniň aşagynda ýerleşýär we infeksiýa howpy pes.
Näsaglar uzak möhletli bejergi üçin portlary has gowy görýärler, sebäbi olar has az göze ilmeýär we her ulanylanda diňe iňňe gerek bolýar.

Merkezi wena kateteriniň prosedurasy
Merkezi wena kateterini goýmak, goýulýan kateteriň görnüşine baglylykda üýtgeýän lukmançylyk amalydyr. Bu prosessiň umumy syny:

1. Taýýarlyk:

Proseduradan öň, hassanyň kesel taryhy gözden geçirilýär we razylyk alynýar. Infeksiýa töwekgelçiligini azaltmak üçin sanjylan ýere antiseptik ergin çalynýar.
Hassanyň rahatlygyny üpjün etmek üçin ýerli anesteziýa ýa-da sedasiýa berlip bilner.
2. Kateteriň ýerleşdirilmegi:

Ultrases gözegçiligi ýa-da anatomiki alamatlary ulanyp, lukman kateteri degişli damara salýar. PICC liniýasy ýagdaýynda, kateter goluň periferik damary arkaly salynýar. Beýleki görnüşler üçin bolsa, subklawian ýa-da içki boýnu damarlary ýaly merkezi giriş nokatlary ulanylýar.
Kateter islenýän ýere, adatça ýüregiň golaýyndaky ýokarky boş wena ýetýänçä öňe süýşürilýär. Kateteriň ýerleşýän ýerini barlamak üçin köplenç rentgen ýa-da flýuoroskopiýa geçirilýär.
3. Kateteri berkitmek:

Kateter dogry ýerleşdirilenden soň, ol tikişler, ýelim ýa-da ýörite sargy bilen berkidilýär. Tunnel kateterlerinde enjamy has berkidip biljek manjet bolup biler.
Soňra goýlan ýer saralýar we kateteriň dogry işleýändigine göz ýetirmek üçin fiziologiki ergin bilen ýuwulýar.
4. Soňky ideg:

Infeksiýanyň öňüni almak üçin dogry ideg we sargydy yzygiderli çalşyrmak örän möhümdir. Zerur bolanda, hassalar we idegçiler öýde katetere nähili ideg etmelidigi barada tälim alýarlar.
Mümkin bolan kynçylyklar
Merkezi wena kateterleri lukmançylyk kömeginde gymmatly gurallar bolsa-da, olar howpsyz däl. Käbir mümkin bolan kynçylyklara aşakdakylar girýär:

1. Infeksiýa:

Iň köp duş gelýän kynçylyk, goýuş ýerinde ýüze çykýan infeksiýa ýa-da gan akymynyň infeksiýasydyr (merkezi liniýa bilen baglanyşykly gan akymynyň infeksiýasy ýa-da CLABSI). Goýuş wagtynda berk steril usullar we ünsli saklamak bu töwekgelçiligi azaltmaga kömek edip biler.
2. Gan laxtalanmalary:

Käwagt damarda gan laxtalanmalary ýüze çykyp biler. Bu töwekgelçiligi azaltmak üçin gan suwuklandyryjylar bellenip bilner.
3. Pnewmotoraks:

Öýkeniň tötänleýin deşilmegi, esasanam döş bölegine goýlan tunelsiz kateterler bilen, girizilýän wagtynda ýüze çykyp biler. Bu bolsa öýkeniň çökmegine getirýär we bu bolsa gyssagly lukmançylyk kömegini talap edýär.
4. Kateteriň näsazlygy:

Kateter dykylyp, egilip ýa-da ýerinden çykyp, onuň işine täsir edip biler. Yzygiderli ýuwmak we dogry ulanmak bu meseleleriň öňüni alyp biler.
5. Gan akmasy:

Esasanam, hassanyň gan laxtalanma bozulmalary bar bolsa, prosedura wagtynda gan akma howpy bar. Dogry tehnika we proseduradan soňky ideg bu howpy azaltmaga kömek edýär.

 

Netije
Merkezi wena kateterleri häzirki zaman lukmançylyk hyzmatlarynda möhüm enjamlar bolup, dürli bejeriş we diagnostika maksatlary üçin ygtybarly wena girişini üpjün edýär. Merkezi wena liniýasyny goýmak prosedurasy deňeşdirme boýunça aňsat bolsa-da, kynçylyklary azaltmak üçin tejribe we seresaply çemeleşme talap edýär. CVC-leriň görnüşlerini we olaryň ulanylyşyny düşünmek saglygy goraýyş işgärlerine her bir hassanyň zerurlyklary üçin iň gowy warianty saýlamaga mümkinçilik berýär, bu bolsa netijeli we howpsuz bejergini üpjün edýär.